Lise hayatı boyunca aldığınız her not, üniversite sınavında sizinle birlikte salona girer. Bu notların sınav puanınıza dönüşmüş hâline OBP, yani Ortaöğretim Başarı Puanı denir. Pek çok öğrenci ve veli OBP’yi yalnızca “okul puanı” olarak bilir; ancak nasıl hesaplandığını, hangi durumlarda yarıya düştüğünü ve sıralamayı ne kadar değiştirdiğini tam olarak bilmez. Bu 2027 rehberinde OBP’nin ne olduğunu, diploma notundan OBP’ye nasıl geçildiğini, YKS yerleştirme puanına kaç puan eklendiğini, kırık OBP kuralını, meslek lisesi ek puanını ve ortaokul OBP’si ile lise OBP’si arasındaki farkı örneklerle tek tek anlatıyoruz.
Kısa Cevap: OBP Nasıl Hesaplanır?
- OBP = Diploma Notu × 5 (OBP her zaman 250 ile 500 arasındadır).
- YKS’ye katkı = OBP × 0,12 (en az 30, en fazla 60 puan).
- Önceki yıl bir programa yerleşenlerde katsayı 0,06‘ya düşer (en fazla 30 puan).
- Diploma notu 50’nin altında olan ya da bildirilmeyen adayların notu 50 kabul edilir.
İçindekiler
- OBP Nedir?
- Diploma Notu Nasıl Hesaplanır?
- OBP Hesaplama Formülü
- Diploma Notuna Göre OBP Tablosu
- Kırık OBP: Katkı Ne Zaman Yarıya Düşer?
- Meslek Lisesi Ek Puanı
- OBP Sıralamayı Ne Kadar Etkiler?
- Ortaokul OBP’si ve LGS
- OBP Nereden Öğrenilir?
- Üç Öğrenci Profiliyle OBP Etkisi
- OBP’yi Yükseltmek İçin İpuçları
- Sık Sorulan Sorular
OBP Nedir?
OBP (Ortaöğretim Başarı Puanı), bir öğrencinin lise öğrenimi boyunca gösterdiği akademik başarının ÖSYM tarafından puana çevrilmiş hâlidir. Temelinde lise diploma notu bulunur. Diploma notu 100’lük sistemdedir; OBP ise bu notun 5 ile çarpılmasıyla 500’lük sisteme taşınır. Böylece YKS puanlarıyla aynı ölçekte (100–500) bir değer elde edilir.
OBP’nin amacı, üniversiteye yerleştirmede yalnızca iki günlük bir sınav performansına değil, öğrencinin dört yıllık çalışmasına da ağırlık vermektir. Bu nedenle OBP, YKS’de hesaplanan ham puana belirli bir katsayıyla çarpılarak eklenir ve ortaya yerleştirme puanı çıkar. Tercih döneminde başarı sıralamanızı belirleyen puan, işte bu yerleştirme puanıdır.
Önemli bir ayrıntı: OBP adayın kendi iradesiyle sisteme girilen bir değer değildir. Diploma notları okulların e-Okul kayıtlarından Milli Eğitim Bakanlığı aracılığıyla ÖSYM’ye aktarılır. Aday yalnızca bu bilginin doğru olup olmadığını kontrol eder ve hata varsa düzeltme sürecini başlatır.
Dikkat: “OBP” kısaltması ortaokulda da kullanılır; ancak orada Ortaokul Başarı Puanı anlamına gelir ve LGS sürecine ait farklı bir kavramdır. Bu iki kavramı aşağıda ayrı bir başlıkta karşılaştırıyoruz.
Diploma Notu Nasıl Hesaplanır?
OBP’yi doğru anlamak için önce diploma notunun nereden geldiğini bilmek gerekir. Diploma notu iki aşamada oluşur: önce her sınıf için yıl sonu başarı puanı bulunur, ardından bu puanların ortalaması alınır.
1. Aşama: Yıl Sonu Başarı Puanı
Her dersin yıl sonu puanı, o dersin haftalık ders saati ile çarpılır. Bu çarpımlar toplanır ve toplam haftalık ders saatine bölünür. Yani haftada 6 saat olan matematik dersi, haftada 2 saat olan bir dersten üç kat daha fazla etkiye sahiptir. Bu yüzden ağırlığı yüksek dersler, ortalamayı yukarı ya da aşağı çeken asıl belirleyicidir.
| Ders | Haftalık Saat | Yıl Sonu Puanı | Saat × Puan |
|---|---|---|---|
| Matematik | 6 | 80 | 480 |
| Türk Dili ve Edebiyatı | 5 | 90 | 450 |
| İngilizce | 4 | 85 | 340 |
| Fizik | 2 | 70 | 140 |
| Toplam | 17 | – | 1.410 |
Bu basit örnekte yıl sonu başarı puanı 1.410 ÷ 17 = 82,94 olur. Gerçek hesaplamada o yılki tüm dersler (seçmeli dersler dahil) aynı yöntemle hesaba katılır.
2. Aşama: Diploma Puanı
Diploma puanı, 9, 10, 11 ve 12. sınıflarda elde edilen yıl sonu başarı puanlarının aritmetik ortalamasıdır. Hazırlık sınıfı okuyan öğrencilerde hazırlık yılındaki puanlar diploma puanına dahil edilmez. Örneğin bir öğrencinin yıl sonu başarı puanları şöyle olsun:
- 9. sınıf: 78,40
- 10. sınıf: 82,15
- 11. sınıf: 85,60
- 12. sınıf: 88,25
Bu durumda diploma notu (78,40 + 82,15 + 85,60 + 88,25) ÷ 4 = 83,60 olur. Görüldüğü gibi dört yılın her biri eşit ağırlıktadır; yani 9. sınıfta düşük kalan bir ortalama, 12. sınıftaki yüksek bir ortalama kadar etkilidir. Bu yüzden “lise 1’in önemi yok” düşüncesi, OBP açısından ciddi bir yanılgıdır.
OBP Hesaplama Formülü (Adım Adım)
Diploma notunuzu bildiğinizde OBP hesaplamak yalnızca iki adımdır. ÖSYM’nin 2026 YKS’de uyguladığı ve 2027 için de geçerli olması beklenen kurallar şunlardır:
Adım 1: OBP = Diploma Notu × 5
Örnek: 83,60 × 5 = 418
Adım 2: Yerleştirme Puanına Katkı = OBP × 0,12
Örnek: 418 × 0,12 = 50,16 puan
Sonuç: Yerleştirme Puanı = Ham Puan + (OBP × 0,12)
Örneğimizdeki öğrenci sayısal puan türünde 380 ham puan aldıysa, yerleştirme puanı yaklaşık 380 + 50,16 = 430,16 olur. Aynı mantık TYT, SAY, EA, SÖZ ve DİL puan türlerinin tamamı için geçerlidir. Önlisans programlarında TYT ham puanına, lisans programlarında ise ilgili puan türündeki ham puana OBP katkısı eklenir.
Formülün iki sınırı vardır. Diploma notu 50’nin altında olan ya da diploma notu sisteme bildirilmemiş adayların notu 50 kabul edilir; dolayısıyla OBP en düşük 250, katkı en düşük 30 puan olur. Diploma notu 100 olan bir adayın OBP’si 500, katkısı ise en fazla 60 puan olur. Yani aynı sınav performansını gösteren iki aday arasında yalnızca okul puanı nedeniyle 30 puana kadar fark oluşabilir.
Diploma Notuna Göre OBP Tablosu (2027)
Aşağıdaki tablo, en sık sorulan diploma notlarının OBP karşılığını ve YKS yerleştirme puanına katkısını gösterir. “0,06” sütunu, önceki yıl bir programa yerleşmiş adaylar içindir.
| Diploma Notu | OBP | Katkı (× 0,12) | Kırık Katkı (× 0,06) |
|---|---|---|---|
| 50 | 250 | 30 | 15 |
| 55 | 275 | 33 | 16,5 |
| 60 | 300 | 36 | 18 |
| 65 | 325 | 39 | 19,5 |
| 70 | 350 | 42 | 21 |
| 75 | 375 | 45 | 22,5 |
| 80 | 400 | 48 | 24 |
| 85 | 425 | 51 | 25,5 |
| 90 | 450 | 54 | 27 |
| 95 | 475 | 57 | 28,5 |
| 100 | 500 | 60 | 30 |
Tablodaki ara değerler için pratik bir kural kullanabilirsiniz: diploma notundaki her 1 puanlık artış, yerleştirme puanına 0,6 puan olarak yansır (1 × 5 × 0,12). Örneğin diploma notu 80 yerine 85 olan bir öğrenci, yerleştirme puanında 3 puan öne geçer. Kırık OBP durumunda bu etki 0,3 puana iner.
Kırık OBP: Katkı Ne Zaman Yarıya Düşer?
Tercih döneminin en çok merak edilen konusu “OBP kırılması”dır. Kural şudur: Bir aday, bir önceki yıl YKS sonuçlarıyla merkezi yerleştirmede veya özel yetenek sınavıyla bir yükseköğretim programına yerleştirildiyse, ertesi yılki sınavda OBP katsayısı 0,12’den 0,06’ya düşürülür. Bu durumda en yüksek katkı 60 yerine 30 puan olur.
OBP Hangi Durumlarda Kırılır?
- Bir önceki yıl merkezi yerleştirmeyle bir lisans veya önlisans programına yerleştiyseniz,
- Bir önceki yıl özel yetenek sınavıyla bir programa yerleştiyseniz,
- Kontenjanlı açıköğretim programlarından birine yerleştiyseniz,
- Kayıt yaptırmamış olsanız bile yerleşmiş olmanız yeterlidir; belirleyici olan kayıt değil, yerleşmedir.
OBP Hangi Durumlarda Kırılmaz?
- Tercih yaptığınız hâlde hiçbir programa yerleşemediyseniz,
- Hiç tercih yapmadıysanız,
- Yalnızca açıköğretimin kontenjansız programlarına kaydolduysanız,
- Yerleşmenizin üzerinden bir yıldan fazla süre geçtiyse (kural yalnızca bir önceki yıl için uygulanır).
Strateji uyarısı: Gelecek yıl yeniden sınava girmeyi düşünüyorsanız, gönülsüz yazacağınız tercihler hem bir kontenjanı boşa harcar hem de OBP’nizi yarıya indirir. Diploma notu 90 olan bir adayın katkısı 54 puandan 27 puana düşer; bu 27 puanlık kayıp, yoğun puan aralıklarında on binlerce sıra anlamına gelebilir.
Meslek Lisesi Mezunları İçin Ek Puan
Mesleki ve teknik Anadolu lisesi mezunları için OBP’nin ikinci bir avantajı vardır. Bu adaylar, mezun oldukları alanla ilişkili olduğu kılavuzda belirtilen önlisans programlarını tercih ettiklerinde, normal OBP katkısına ek olarak OBP × 0,06 kadar ek puan alırlar. Böylece toplam katsayı 0,18‘e çıkar ve diploma notu 100 olan bir meslek lisesi mezununun OBP katkısı ilgili programlarda 90 puana kadar ulaşabilir.
Önceki yıl bir programa yerleşmiş meslek lisesi mezunlarında hem temel katsayı hem de ek puan katsayısı yarıya iner (0,06 + 0,03). Hangi alanın hangi programlarla ilişkili sayıldığı her yıl ÖSYM’nin Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu‘nda yer alan tablolarla belirlenir. Bu nedenle tercih yapmadan önce alanınızın listede bulunduğu programları mutlaka kontrol edin. Meslek lisesi seçeneklerini değerlendiren 8. sınıf öğrencileri, liseler.org.tr üzerindeki okul ve taban puanı rehberlerinden yararlanabilir.
OBP Sıralamayı Ne Kadar Etkiler?
OBP’nin puana etkisi 30 ile 60 arasında değiştiği için ilk bakışta küçük görünebilir. Ancak YKS’de belirleyici olan puan değil, başarı sıralamasıdır. Özellikle orta puan aralıklarında yüz binlerce aday birbirine çok yakın puanlar alır. Bu bölgelerde 1 puanlık fark bile binlerce sıra anlamına gelebilir.
Bir örnekle düşünelim: Aynı sınavda aynı neti yapan Ayşe ve Mehmet’in ham puanları eşit olsun. Ayşe’nin diploma notu 92, Mehmet’in ise 68 olsun. Ayşe’nin OBP katkısı 55,2; Mehmet’in katkısı 40,8 puandır. Aradaki 14,4 puanlık fark, sınav salonunda tek bir soruya dokunmadan oluşmuştur. Yoğun puan aralığında bu fark, iki öğrencinin tamamen farklı üniversitelerin tercih listesine girmesine yol açabilir.
Bu yüzden OBP, okul seçiminden itibaren düşünülmesi gereken bir konudur. Bazı aileler, yüksek diploma notu almanın daha kolay olduğunu düşündükleri okulları tercih eder; bazıları ise akademik düzeyi yüksek okullarda düşük OBP riskini göze alır. Hangi yaklaşımın doğru olduğu öğrencinin hedefine bağlıdır. Ancak kesin olan şudur: Sınav başarısı her zaman OBP’den daha belirleyicidir. En yüksek OBP bile en fazla 60 puan getirir; güçlü bir AYT performansı ise yüzlerce puanlık farkı belirler.
Bilgi notu: OBP’nin YKS’ye etkisi kamuoyunda zaman zaman tartışılmaktadır ve bazı eğitimciler katsayının sınav başarısına bağlanmasını önermektedir. Ancak bugüne kadar 2027 YKS için resmî bir değişiklik açıklanmamıştır. Güncel kurallar, ÖSYM’nin 2027 başında yayımlaması beklenen 2027-YKS Kılavuzu ile kesinleşecektir.
Ortaokul OBP’si ve LGS: Karıştırılmaması Gereken Fark
Liseye geçiş sürecindeki öğrenciler ve veliler, “OBP” kelimesini LGS bağlamında da duyar. Buradaki OBP, Ortaokul Başarı Puanı‘dır ve öğrencinin 6, 7 ve 8. sınıflardaki yıl sonu başarı puanlarının ortalamasıyla oluşur. Lise OBP’sinden farklı olarak LGS puanına eklenmez.
| Özellik | Ortaokul OBP’si (LGS) | Lise OBP’si (YKS) |
|---|---|---|
| Açılımı | Ortaokul Başarı Puanı | Ortaöğretim Başarı Puanı |
| Dayandığı yıllar | 6, 7 ve 8. sınıf | 9, 10, 11 ve 12. sınıf |
| Sınav puanına eklenir mi? | Hayır | Evet (× 0,12) |
| Kullanıldığı yer | Adrese dayalı yerel yerleştirme ve eşitlik durumları | Tüm YKS yerleştirme puanları |
Ortaokul OBP’si özellikle sınavsız (yerel) yerleştirmede öne çıkar. Merkezi sınavla öğrenci alan okullara yerleşemeyen veya sınava girmeyen öğrenciler, adreslerine yakın okullara yerleştirilirken ortaokul başarı puanı sıralamada belirleyici olabilir. Bu nedenle ortaokul notları, LGS’ye hazırlanırken ihmal edilmemelidir. LGS puan hesaplama, deneme sınavları ve konu anlatımları için kardeş sitemiz lgs.org.tr‘ye göz atabilirsiniz.
OBP Nereden Öğrenilir ve Nasıl Kontrol Edilir?
Lisede okuyan öğrenciler yıl sonu başarı puanlarını ve ortalamalarını e-Okul Veli Bilgilendirme Sistemi üzerinden takip edebilir. Her dönem sonunda karne notları sisteme işlendiği için, dört yıl boyunca diploma notunuzun nereye gittiğini önceden tahmin etmek mümkündür. 12. sınıfın sonunda kesinleşen diploma notu, mezuniyetle birlikte resmî kayıtlara geçer.
YKS’ye başvuran adaylar ise diploma notlarını ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi‘nde görebilir. Mezun adayların bilgileri başvuru sırasında, son sınıf öğrencilerinin bilgileri ise genellikle mezuniyetin ardından MEB’den ÖSYM’ye aktarılır. ÖSYM her yıl adaylara OBP bilgilerini kontrol edebilecekleri ve gerekirse güncelleme talep edebilecekleri bir süre tanır. Bu dönemde yapılması gerekenler şunlardır:
- Sistemde görünen diploma notunu kendi diplomanız veya e-Okul kaydınızla karşılaştırın.
- Not eksik, hatalı ya da hiç görünmüyorsa mezun olduğunuz okulun müdürlüğüne başvurun; düzeltme MEB kayıtları üzerinden yapılır.
- Yurt dışında lise bitiren adaylar, denklik belgelerindeki notun 100’lük sisteme doğru çevrildiğinden emin olmalıdır.
- Güncelleme süresi kaçırılırsa, eksik bilgi nedeniyle diploma notunuz 50 kabul edilebilir; bu da OBP’nin en düşük değer olan 250’ye inmesi demektir.
Üç Farklı Öğrenci Profiliyle OBP Etkisi
OBP’nin gerçek etkisini görmek için aynı ham puanı alan üç farklı öğrenciyi karşılaştıralım. Üçü de eşit ağırlık puan türünde 350 ham puan almış olsun.
| Öğrenci | Diploma Notu | Katsayı | OBP Katkısı | Yerleştirme Puanı |
|---|---|---|---|---|
| Zeynep (ilk kez giriyor) | 94 | 0,12 | 56,4 | 406,4 |
| Can (ilk kez giriyor) | 72 | 0,12 | 43,2 | 393,2 |
| Elif (geçen yıl yerleşmiş) | 94 | 0,06 | 28,2 | 378,2 |
Tablo iki önemli gerçeği gösteriyor. Birincisi, Zeynep ile Can arasındaki 13,2 puanlık fark tamamen okul başarısından kaynaklanıyor. İkincisi, Zeynep ile aynı diploma notuna sahip olan Elif, yalnızca geçen yıl bir programa yerleştiği için 28,2 puan geride kalıyor ve diploma notu çok daha düşük olan Can’ın bile gerisine düşüyor. Kırık OBP’nin neden ciddiye alınması gerektiğini bu örnek açıkça ortaya koyuyor.
OBP’yi Yükseltmek İçin 7 Pratik İpucu
- 9. sınıftan itibaren ciddiye alın. Dört yılın ağırlığı eşittir; ilk yıldaki düşük ortalamayı sonradan telafi etmek, sanıldığından çok daha zordur.
- Haftalık saati yüksek derslere odaklanın. Matematik, edebiyat ve alan dersleri ortalamanın büyük kısmını belirler. Bu derslerdeki 5 puanlık artış, 2 saatlik bir dersteki aynı artıştan çok daha etkilidir.
- Performans ve proje notlarını boşa harcamayın. Sınav dışı değerlendirmeler, ortalamayı yükseltmenin en kontrol edilebilir yoludur.
- Okul derslerini YKS hazırlığıyla birleştirin. Özellikle 11 ve 12. sınıfta okul müfredatı ile sınav konuları büyük ölçüde örtüşür; iki hedefi ayrı ayrı değil birlikte çalışın.
- Devamsızlık sınırını aşmayın. Devamsızlıktan kalmak, hem sınıf tekrarına hem de ortalamanın dağılmasına yol açar.
- Sorumluluk sınavlarını erteleme. Başarısız dersler zamanında kapatılmazsa mezuniyet ve diploma notu süreci olumsuz etkilenebilir.
- Mezunsanız OBP bilginizi kontrol edin. Başvuru döneminde ÖSYM aday işlemleri sisteminde görünen diploma notunuzu karşılaştırın; hata varsa vakit kaybetmeden mezun olduğunuz okul müdürlüğüne başvurun.
OBP Hakkında Yaygın Yanlışlar
- “OBP yalnızca son sınıf notlarıyla hesaplanır.” Yanlış. Dört yılın yıl sonu başarı puanları eşit ağırlıkla hesaba katılır.
- “Tercih yapmak OBP’yi kırar.” Yanlış. OBP’yi kıran tercih yapmak değil, bir programa yerleşmektir.
- “Yüksek OBP, düşük sınav puanını kurtarır.” Yanlış. En iyi ihtimalle 60 puan katkı sağlar; sınavdaki net farkını kapatmaya tek başına yetmez.
- “Diploma notu düşükse OBP sıfır olur.” Yanlış. Not 50’nin altında olsa bile 50 kabul edilir ve en az 30 puan katkı alınır.
OBP Hakkında Sık Sorulan Sorular
OBP nasıl hesaplanır?
Lise diploma notunuz 5 ile çarpılır. Örneğin diploma notu 82 olan bir öğrencinin OBP’si 410’dur. YKS yerleştirme puanına eklenecek değer ise 410 × 0,12 = 49,2 puandır.
Diploma notu 80 olan öğrenciye kaç puan gelir?
Diploma notu 80 ise OBP 400 olur ve YKS yerleştirme puanınıza 48 puan eklenir. Önceki yıl bir programa yerleştiyseniz bu katkı 24 puana düşer.
OBP en az ve en fazla kaç olabilir?
OBP en az 250, en fazla 500’dür. YKS’ye katkısı normal adaylar için 30 ile 60 puan, kırık OBP’li adaylar için 15 ile 30 puan arasındadır.
Tercih yapıp yerleşemezsem OBP’m kırılır mı?
Hayır. OBP yalnızca bir önceki yıl bir programa yerleşmişseniz kırılır. Tercih yapıp hiçbir yere yerleşemeyen adayların katsayısı 0,12 olarak kalır.
Yerleştim ama kayıt yaptırmadım, OBP’m yine düşer mi?
Evet. Kural kayda değil yerleşmeye bağlıdır. Kayıt yaptırmasanız bile bir sonraki yılın YKS’sinde katsayınız 0,06 olarak uygulanır.
Açık lise mezunlarının OBP’si nasıl hesaplanır?
Açık öğretim lisesi mezunlarının da diploma notu MEB kayıtları üzerinden ÖSYM’ye aktarılır ve aynı formül uygulanır: diploma notu × 5. Diploma notu bilgisi bulunmayan adaylarda not 50 kabul edilir.
2027 YKS’de OBP kuralları değişecek mi?
Şu ana kadar 2027 YKS için OBP katsayısında resmî bir değişiklik açıklanmamıştır. Kesin kurallar ÖSYM’nin yayımlayacağı 2027-YKS Kılavuzu ile netleşecektir; kılavuz yayımlandığında bu rehber güncellenecektir.
LGS’de OBP puana eklenir mi?
Hayır. Ortaokul başarı puanı LGS puanına eklenmez; adrese dayalı yerel yerleştirmede ve bazı eşitlik durumlarında sıralama ölçütü olarak kullanılır.
Sonuç: OBP Küçük Değil, Stratejik Bir Puandır
OBP, lise yıllarınızın üniversite sınavına taşınan karşılığıdır. Formülü basittir: diploma notu × 5 ile OBP’yi, OBP × 0,12 ile yerleştirme puanına katkıyı bulursunuz. Ancak etkisi basit değildir. 30 ile 60 puan arasındaki bu katkı, yoğun puan aralıklarında sıralamanızı ciddi biçimde değiştirebilir. Kırık OBP kuralı ise yanlış bir tercih stratejisinin bedelini bir yıl sonra ödetebilir.
2027’de YKS’ye girecek öğrenciler için önerimiz nettir: Okul notlarınızı sınav hazırlığının bir parçası olarak görün, tercihlerinizi gelecek yılki OBP’nizi de hesaba katarak yapın ve ÖSYM kılavuzu yayımlandığında katsayıları mutlaka kontrol edin. Lise seçimi, okul türleri, taban puanları ve yüzdelik dilimler hakkında daha fazla bilgi için liseler.org.tr ana sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Bu içerik, ÖSYM’nin 2026 YKS uygulamaları esas alınarak hazırlanmıştır. 2027-YKS Kılavuzu yayımlandığında güncellenecektir. Son güncelleme: Ekim 2026.
