Karne Notu LGS’yi Nasıl Etkiler? OBP ve Yerleştirme Rehberi 2027

Kısa cevap: Karne notu, LGS puanınızı doğrudan değiştirmez; LGS puanı yalnızca merkezî sınavdaki doğru ve yanlışlarınızdan hesaplanır. Ancak karne notlarından oluşan Okul Başarı Puanı (OBP), sınavla öğrenci alan okullarda puan eşitliği olduğunda ilk belirleyici ölçüttür ve sınavsız okullara yapılan yerel yerleştirmede en önemli kriterlerden biridir. Yani karne notu, LGS sürecinin “görünmeyen ikinci anahtarıdır.”

Her yıl yaklaşık bir milyon sekizinci sınıf öğrencisi Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamındaki merkezî sınava giriyor. Bu sürecin en çok merak edilen sorularından biri de şu: “Karne notum LGS’yi etkiler mi?” Velilerin bir kısmı karne notunun hiçbir önemi olmadığını düşünürken, bir kısmı da LGS puanına belirli bir oranda eklendiğini sanıyor. Gerçek ise ikisinin ortasında ve çoğu zaman sanıldığından çok daha kritik.

Bu rehberde karne notunun LGS’deki yerini, Okul Başarı Puanı’nın nasıl hesaplandığını, hangi durumlarda tercih sonucunu değiştirdiğini ve 6, 7 ve 8. sınıftaki öğrencilerin şimdiden neler yapması gerektiğini adım adım anlatıyoruz. Lise türleri, taban puanları ve yüzdelik dilimler hakkında daha fazla bilgiye liseler.org.tr ana sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

1. LGS Sistemi Nasıl İşler?

Karne notunun etkisini anlamak için önce LGS’nin iki ayrı yerleştirme yolundan oluştuğunu bilmek gerekir. Pek çok yanlış anlaşılma, bu iki yolun birbirine karıştırılmasından kaynaklanıyor.

Merkezî Yerleştirme (Sınavlı Okullar)

Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, sınavla öğrenci alan Anadolu liseleri, Anadolu imam hatip liseleri, proje okulları ve mesleki ve teknik Anadolu liselerinin Anadolu teknik programları öğrencilerini merkezî sınav puanına göre alır. Bu okullarda sıralama, merkezî sınav puanı üstünlüğüne ve öğrencinin tercih sırasına göre yapılır. Burada asıl belirleyici olan LGS puanıdır.

Yerel Yerleştirme (Sınavsız Okullar)

Türkiye’deki lise kontenjanlarının büyük çoğunluğu aslında yerel yerleştirmeyle doldurulur. 2026 yılında resmî ortaöğretim kurumlarında ayrılan yaklaşık 1,26 milyon kontenjanın 1 milyondan fazlası yerel yerleştirmeye aitti. Yerel yerleştirmede LGS puanı kullanılmaz; öğrenciler ikamet adresi, Okul Başarı Puanı (OBP) ve devamsızlık durumu esas alınarak yerleştirilir. Bu sisteme LGS’ye girmemiş öğrenciler de, LGS’ye girip sınavlı bir okula yerleşemeyen öğrenciler de dahil olabilir.

Bu tablo bize önemli bir gerçeği gösteriyor: Öğrencilerin büyük kısmı için karne notları, LGS puanından bile daha belirleyici olabilir.

2. Karne Notu LGS Puanına Eklenir mi?

Hayır, eklenmez. Bu, en çok sorulan sorunun net cevabıdır. Eski TEOG sisteminde ortaokul başarı puanı yerleştirme puanına belirli bir oranda katkı sağlıyordu. Bu nedenle bugün hâlâ “karnenin yüzde 30’u LGS’ye ekleniyor” gibi eski bilgiler dolaşıyor. Ancak mevcut LGS sisteminde merkezî sınav puanı, yalnızca sınav günü verilen cevaplar üzerinden hesaplanır.

LGS puanının hesaplanmasında kullanılan veriler şunlardır:

• Türkçe, matematik, fen bilimleri, T.C. inkılap tarihi ve Atatürkçülük, din kültürü ve ahlak bilgisi ile yabancı dil testlerindeki doğru ve yanlış sayıları,
• Üç yanlışın bir doğruyu götürmesiyle hesaplanan net sayılar,
• Derslerin katsayıları ve standart puan hesaplaması.

Görüldüğü gibi bu listede karne notu yer almaz. Karnesi 5 olan bir öğrenci ile karnesi 4 olan bir öğrenci aynı soruları doğru cevaplarsa, LGS puanları da aynı olur. Fark, puanlar eşitlendiğinde ve yerel yerleştirmede ortaya çıkar.

3. Okul Başarı Puanı (OBP) Nedir, Nasıl Hesaplanır?

LGS sürecinde karne notları doğrudan değil, Okul Başarı Puanı (OBP) ve Yıl Sonu Başarı Puanı (YBP) üzerinden kullanılır. Bu iki kavramı doğru anlamak, karne notunun etkisini kavramanın temelidir.

Yıl Sonu Başarı Puanı (YBP)

Yıl sonu başarı puanı, öğrencinin bir eğitim-öğretim yılında aldığı tüm derslerin yıl sonu puanlarından hesaplanan ağırlıklı ortalamadır. Hesaplamada her dersin puanı, o dersin haftalık ders saatiyle çarpılır; bu çarpımların toplamı, toplam haftalık ders saatine bölünür. Bu nedenle haftalık saati fazla olan Türkçe, matematik, fen bilimleri ve yabancı dil gibi dersler, YBP üzerinde daha büyük ağırlığa sahiptir.

Okul Başarı Puanı (OBP)

Okul Başarı Puanı, öğrencinin 6, 7 ve 8. sınıflardaki yıl sonu başarı puanlarının ortalamasıyla oluşur ve 100 üzerinden değerlendirilir. Yani OBP tek bir yılın değil, üç yıllık bir emeğin sonucudur. Bu da 8. sınıfta yapılan son dakika çabasının, önceki yıllardaki düşük notları tamamen telafi edemeyeceği anlamına gelir.

Örnek Hesaplama

Aşağıdaki tablo, iki farklı öğrencinin OBP’sinin nasıl oluştuğunu basit bir örnekle gösteriyor:

Bu örnekte Elif 8. sınıfta Can’dan daha yüksek not almasına rağmen, Can’ın 6 ve 7. sınıftaki istikrarlı başarısı sayesinde OBP’si daha yüksektir. Eğer iki öğrenci LGS’de aynı puanı alıp aynı okulun son kontenjanı için yarışırsa, okulu kazanan Can olur. Bu basit örnek, karne notunun neden yalnızca 8. sınıfta değil, 6. sınıftan itibaren önemli olduğunu açıkça gösteriyor.

4. Puan Eşitliğinde Karne Notunun Rolü

Sınavla öğrenci alan okullarda karne notunun en kritik görevi, eşitlik bozucu olmasıdır. LGS’de çok sayıda öğrenci birbirine çok yakın, hatta tamamen aynı puanı alabilir. 2026 LGS’de 452 öğrencinin 500 tam puan alması, özellikle üst dilimlerde eşitliğin ne kadar sık yaşandığını gösteriyor. Tam puanın altındaki puan basamaklarında da onlarca, bazen yüzlerce öğrenci aynı puana sahip olabilir.

Millî Eğitim Bakanlığı’nın yerleştirme kurallarına göre, sınavla öğrenci alan okullarda merkezî sınav puanları eşit olduğunda şu sıralama uygulanır:

Tablodaki yeşil satırlara dikkat edin: İlk dört eşitlik bozma ölçütünün tamamı karne notlarına dayanır. Bu, aynı LGS puanına sahip iki öğrenciden hangisinin fen lisesine, hangisinin bir alt tercihine gideceğine çoğu zaman karne notlarının karar verdiği anlamına gelir.

Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerdeki köklü fen liseleri ve proje okullarında taban puanlar çok dar bir aralıkta oluşur. Bir okulun son kontenjanı için aynı puana sahip birden fazla öğrenci varsa, OBP’si yüksek olan öğrenci yerleşir; diğerleri bir sonraki tercihine kayar. Bu yüzden karne notu, “sınavı iyi geçen öğrencinin sigortası” olarak düşünülmelidir.

5. Yerel Yerleştirmede Karne Notunun Önemi

Karne notunun en büyük etkisi yerel yerleştirmede görülür. Sınavsız Anadolu liseleri, mesleki ve teknik Anadolu liseleri, Anadolu imam hatip liseleri ve çok programlı Anadolu liseleri gibi okullara yerleşmede LGS puanı hiç kullanılmaz.

Yerel yerleştirme; il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin oluşturduğu ortaöğretim kayıt alanları üzerinden yürütülür. Öğrenciler sırasıyla şu ölçütlere göre yerleştirilir:

1. İkamet adresi: Öğrencinin, tercih ettiği okulun kayıt alanında oturup oturmadığına bakılır.
2. Okul Başarı Puanı (OBP): Aynı kayıt alanındaki öğrenciler arasında sıralama, karne notlarından oluşan OBP’ye göre yapılır.
3. Devamsızlık: Özürsüz devamsızlık gün sayısı az olan öğrenci öne geçer.
4. Eşitlik durumunda: Sırasıyla 8, 7 ve 6. sınıf yıl sonu başarı puanlarına bakılır.

Burada şunu iyi anlamak gerekiyor: Bir mahalledeki popüler bir Anadolu lisesine, o okulun kayıt alanında oturan öğrenci sayısından fazla başvuru gelebilir. Bu durumda kontenjanı dolduran öğrenciler, OBP’si yüksek olanlardır. Karne notları düşük olan bir öğrenci, evinin hemen yanındaki okula değil, daha uzaktaki veya daha az tercih edilen bir okula yerleşmek zorunda kalabilir.

6. Devamsızlık da Hesaba Katılır

Karne yalnızca notlardan oluşmaz; devamsızlık bilgisi de karnede yer alır ve LGS yerleştirmesinde kullanılır. Sınavlı okullarda puan ve OBP eşitliği devam ederse 8. sınıftaki özürsüz devamsızlık gün sayısına bakılır. Yerel yerleştirmede ise devamsızlık, OBP’den hemen sonra gelen ana kriterlerden biridir.

Özellikle 8. sınıfta “LGS’ye evde çalışayım” düşüncesiyle sık sık okula gitmemek, iki açıdan risklidir: Hem özürsüz devamsızlık sayısı artar hem de derslere ve sınavlara katılım azaldığı için not ortalaması düşebilir. Raporlu (özürlü) devamsızlıklar özürsüz devamsızlıktan farklı değerlendirilir; ancak genel kural olarak düzenli okul devamı, yerleştirme sürecinde öğrencinin lehinedir.

7. 6, 7 ve 8. Sınıf İçin Karne Notu Stratejisi

OBP üç yılın ortalaması olduğu için, karne notunu yönetmek uzun soluklu bir planlama gerektirir. Her sınıf düzeyinde öncelikler biraz farklıdır.

6. Sınıf: Temeli Sağlam Atın

Altıncı sınıf, OBP hesabına giren ilk yıldır ve birçok aile bunu fark etmez. Bu yılın notları, ortalamanın üçte birini oluşturur. Öğrencinin ders çalışma alışkanlığı kazanması, ödevlerini düzenli yapması ve sınavlara hazırlıklı girmesi bu dönemde büyük fark yaratır. Ayrıca 6. sınıfta öğrenilen matematik ve fen konuları, LGS sorularının da temelini oluşturur. Yani bu yılda kazanılan başarı hem karneye hem de ileride LGS netlerine yansır.

7. Sınıf: İstikrarı Koruyun

Yedinci sınıf, LGS hazırlığının yavaş yavaş başladığı yıldır. Bazı öğrenciler deneme sınavlarına ve test çözmeye odaklanırken okul derslerini ihmal edebilir. Oysa 7. sınıf YBP’si de OBP’nin üçte birini oluşturur ve eşitlik bozmada 8. sınıftan hemen sonra gelir. Sanat, müzik, beden eğitimi ve seçmeli dersler gibi haftalık saati az olan derslerin de ortalamaya katkı sağladığını unutmayın; bu derslerde yüksek not almak genellikle daha kolaydır ve ortalamayı yukarı çeker.

8. Sınıf: Dengeyi Kurun

Sekizinci sınıf, hem LGS’nin hem de karne notlarının en kritik olduğu yıldır. 8. sınıf YBP’si hem OBP’ye girer hem de eşitlik durumunda OBP’den sonraki ilk ölçüttür. Bu yılda öğrencinin şu dengeyi kurması gerekir:

• Okul sınavlarını LGS hazırlığının bir parçası olarak görmek; çünkü okul sınavları ve LGS aynı müfredattan sorumludur.
• Performans görevlerini ve proje ödevlerini zamanında teslim etmek.
• Özürsüz devamsızlığı mümkün olduğunca düşük tutmak.
• Haftalık saati yüksek derslerde (Türkçe, matematik, fen bilimleri, yabancı dil) ortalamayı korumaya özen göstermek.

Deneme sınavlarında iyi sonuç alan ama okul notları düşen öğrenciler için risk, puan eşitliğinde ve yerel yerleştirmede ortaya çıkar. Okul derslerini ihmal etmeden LGS’ye hazırlanmak, uzun vadede en kazançlı yoldur.

8. Karne Notu ve LGS Hakkında Yanlış Bilinenler

LGS ile ilgili birçok bilgi, eski sistemlerden ya da kulaktan dolma yorumlardan kaynaklanıyor. En yaygın yanlışları ve doğrularını şöyle özetleyebiliriz:

Karne Notu mu, LGS Puanı mı? Hangisine Odaklanmalı?

Bu sorunun doğru cevabı “ikisi birden”dir; ancak hedefe göre öncelik değişir:

• Fen lisesi, proje okulu veya köklü bir Anadolu lisesi hedefleyen öğrenciler için asıl belirleyici LGS puanıdır. Karne notu ise eşitlik durumunda devreye giren güçlü bir avantajdır. Üst dilimlerde eşitlik sık yaşandığı için bu öğrencilerin de OBP’lerini yüksek tutması gerekir.
• Evine yakın bir okula gitmek isteyen veya sınava girmeyecek öğrenciler için karne notu, yerleştirmenin ana belirleyicisidir. Bu öğrencilerin üç yıllık karne ortalamasına ciddi önem vermesi gerekir.
• Orta puan aralığındaki öğrenciler için ise her iki yol da açık olduğu için hem LGS hazırlığı hem de karne başarısı birlikte yürütülmelidir. Tercih listesinde hem sınavlı hem de yerel yerleştirme okulları bulunabileceğinden, OBP bu öğrenciler için gerçek bir yedek plan oluşturur.

Hangi lisenin hangi yöntemle öğrenci aldığını, taban puanlarını ve yüzdelik dilimlerini incelemek için liseler.org.tr üzerindeki okul sayfalarını tercih döneminden önce mutlaka gözden geçirin.

9. Sıkça Sorulan Sorular

Tercih Döneminde OBP’yi Doğru Kullanmak

Karne notunun etkisini en çok hissettiğiniz an, tercih listesini hazırladığınız dönemdir. OBP’nizi bilmek, tercih listenizi gerçekçi ve güvenli bir şekilde kurmanıza yardımcı olur. Bu aşamada dikkat edilmesi gereken bazı noktalar şunlardır:

• Taban puana çok yakınsanız OBP’nizi değerlendirin: LGS puanınız bir okulun geçen yılki taban puanına neredeyse eşitse, yüksek bir OBP size küçük ama gerçek bir avantaj sağlar. OBP’niz düşükse, aynı okulu tercih listenizde biraz daha yukarıdaki güvenli seçeneklerle desteklemeniz akıllıca olur.
• Yerel yerleştirme tercihlerini boş bırakmayın: Sınavlı okullara yerleşememe ihtimaline karşı, kayıt alanınızdaki sınavsız okulları da tercih listenize ekleyin. Bu okullarda sıralama OBP ile yapılacağı için karne ortalamanız burada doğrudan işe yarar.
• Kayıt alanınızı kontrol edin: Adresinizin hangi okulların kayıt alanında yer aldığını il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünün duyurularından öğrenin. Kayıt alanı dışındaki bir okulu tercih ettiğinizde, o alanda oturan öğrencilerin arkasında kalırsınız.
• Önceki yılların verilerine bakın: Okulların taban puanları ve yüzdelik dilimleri her yıl değişebilir. Tek bir yılın verisi yerine birkaç yılın eğilimini incelemek daha sağlıklı sonuç verir.

Unutmayın; iyi hazırlanmış bir tercih listesi, LGS puanınızı ve karne notunuzu birlikte en verimli şekilde kullanmanızı sağlar. Puanınız ne olursa olsun, OBP’nizi bilerek tercih yapmak açıkta kalma riskini azaltır.

Sonuç: Karne Notu LGS’nin Sessiz Belirleyicisidir

Karne notu LGS puanını değiştirmez; ancak LGS sürecinin sonucunu çoğu zaman değiştirir. Sınavlı okullarda puan eşitliğinde ilk dört ölçütün tamamı karne notlarına dayanır. Sınavsız okullarda ise OBP, adresle birlikte öğrencinin hangi liseye gideceğini belirleyen başlıca etkendir. Üstelik bu puan tek bir yılın değil, 6. sınıftan itibaren üç yıllık emeğin ürünüdür.

Bu nedenle en doğru yaklaşım, LGS hazırlığını ve okul derslerini birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısı olarak görmektir. Okul sınavlarına iyi hazırlanan bir öğrenci aynı zamanda LGS müfredatını da tekrar etmiş olur. Düzenli devam, zamanında teslim edilen ödevler ve istikrarlı bir not ortalaması; sınav günü ne olursa olsun öğrencinin elini güçlendirir.

🎯 Hedef liseniz için taban puanları, yüzdelik dilimleri ve okul bilgilerini karşılaştırmak isterseniz liseler.org.tr ana sayfasından tüm lise rehberlerimize ulaşabilirsiniz.